ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )

1032

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )

( فخر رازى ) بر آن شرحى نيكو نوشته است همچنين « آمدى » هم شرحى بر - اشارات دارد . و نصير الدين طوسى معروف به خواجه از مردم عراق [ 1 ] نيز اشارات را شرح كرده است و در بسيارى از مسائل آن ، نظريات امام ( فخر رازى ) را مورد بحث قرار داده و تحقيقات او بر نظريات و مباحث امام برترى يافته است . و برتر از هر صاحب دانشى دانايى است . [ 2 ] فصل 19 در دانش پزشكى [ 3 ] و آن صناعتى است كه دربارهء بدن انسان از لحاظ بيمارى و تندرستى گفتگو - مىكند و دارندهء اين صناعت در حفظ تندرستى و بهبود بيمارى بوسيلهء داروها و غذاها مىكوشد ، ولى نخست مرضى را كه بهر يك از اندامهاى تن اختصاص دارد آشكار ميسازد و بموجباتى كه بيماريها از آنها پديد ميآيند پى ميبرد و داروهائى را كه براى مرضى سودمند است از راه تركيبات و قوا و خاصيت آنها مىشناسد و به بيماريها بوسيلهء نشانه‌هائى وقوف مىيابد كه از نضج امراض خبر ميدهند و آمادگى مرض را براى پذيرش دارو يا عدم پذيرش آن اعلام ميدارند از قبيل رنگ چهره و فضلات و نبض . و پزشك اين علائم را با قوهء طبيعى مقابله مىكند و ميسنجد چه اين قوه در هر دو حالت تندرستى و بيمارى ، مدبر بدن مىباشد و پزشك آن را با حالات و علائم ديگر مقابله مىكند و تا حدى يارى مىجويد و بر حسب

--> [ 1 - ) ] مشرق . « ن . ل » . [ 2 - ) ] پايان فصل در چاپ پاريس و نسخهء خطى « ينى جامع » چنين است : وَ فَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ 12 : 76 - س : 12 يوسف . آ : 76 و در چاپهاى مصر و بيروت علاوه بر آيهء مزبور اين آيه نيز افزوده شده است . و خدا هر كه را بخواهد به راه راست رهبرى مىكند : « وَ الله » يَهْدِي من يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ 2 : 213 . س : 2 « بقره » آ : 213 [ 3 - ) ] آغاز فصل در چاپهاى مصر و بيروت بر خلاف چاپ پاريس و نسخهء خطى « ينى جامع » چنين است : و از فروع طبيعيات صناعت پزشكى است و آن .